Gök gürültüsü, havai fişek, silah sesleri ve yüksek ses içeren her türlü durum pek çok köpek ve kedinin aşırı korktuğu ve saklanma, iştahsızlık, tireme gibi belirtilerin yanında açık camdan atlama, korku nedenli agresyon, evden kaçma gibi daha ciddi sorunlara da neden olabilen bir durumdur. Gürültü fobisinin nedenleri ve belirtilerini bir önceki yazımda değinmiştik. O yüzden bu yazıda gürültü fobisi olan kedi ve köpekler için akılcı ve uzun vadeli bir yönetim ve tedavi planından bahsetmek istiyorum.
Uyarandan mümkün olduğunca uzak tutma: Hasta spesifik bir ses duyduğunda korku, kaygı belirtileri gösteriyorsa bu sesten uzak tutulmaya çalışılmalıdır. Gök gürültüsü için hava durumu takip edilmelidir. Havai fişek gürültüsü olabilecek hafta sonu yaz akşamları için evde hasta yakınının ya da bir bakıcının olması sağlanmalıdır. Kutlama ve aşırı kalabalık seslerin olacağı zaman köpeğin dış ortamda ve bahçede kalmamasına gayret edilmelidir. Kedi ve köpekleri bu seslerin oluşma olasılığı olan zamanlarda banyo, tuvalet gibi direkt dışarıya penceresi olmayan alanlarda tutmak, sakinleştirici kedi/köpek müzikleri dinletmek faydalı olacaktır.
Aroma terapi: Kedi/köpeklerde stresi azalttığı bilimsel olarak ispat edilen kokular ortamda kullanılabilir. Melisa, oğul otu, fesleğen, adaçayı vb bazı aromatik kokular köpek ve kediler için hazırlanmış özel ürünler tercih edilebilir.
Feromonlar: Kediler ve köpekler için kendi türlerine spesifik olarak hazırlanmış feromon preparatları kullanılabilir. Kedi ve köpek evdeyse difusorlar, köpek dışarıda kalıyorsa tasma formları kullanılabilir, ayrıca korkulan durumlarda daha hızlı etki sağlayan sprey formları tedaviye eklenebilir.
Kaygı azaltıcı ürünler: Kedi ve köpekler için hazırlanmış kaygı azaltıcı triptofan, alfa kazozepin, kenevir otu yağı, valerian vb maddeler içeren ürünler likid ya da kapsül tarzında kullanılabilir.
Antidepresanlar: Kaygı durumu generalize olma eğilimi gösteriyor ve diğer mono ya da polifarmasinin işe yaramadığı durumlarda veteriner hekim kararı ile uzun vadeli bir antidepresan tedavi planı hazırlanabilir.
Sedatif ve trankilizanlar: Henüz ülkemizde olmayan ve köpeklerde bukkal mukozadan emilen bazı sedatifler hızlı bir etki sağlayabilir ancak kontrole tabii ilaçlardır.
Duyarsızlaştırma: En masrafsız ama en çok emek gerektiren bu yöntem prensipte köpeğin/kedinin tolare edemediği durumlara yavaş yavaş ve düşük düzeyden başlayarak duyarsızlaştırılmasını içerir. Hasta, her ne sese tepki veriyorsa düşük şiddet ve kısa süreli maruziyet çalışmaları ile 2-3 ay içerisinde her gün tekrarlanması ve ödül maması ile desteklenmesi şartı ile başarıya götüren altın yoldur.
Hasta yakını eğitimi: Korku, fobi ya da anksiyete gösteren kedi ve köpek yakınlarına olay esnasında sakin kalmaları konusunda eğitim verilmeli, cezalandırmanın ya da alıştırılmadan uyarana maruz bırakmanın olayı daha da kötüleştireceği hatırlatılmalı, sabırla duyarsızlaştırma çalışmaları yapmaları önerilmeli ve belli aralıklarla kontrol aramaları yapılarak, bu çalışmaların belli bir düzende süreklilik sağlanarak yapılması noktasına özen gösterilmelidir.
Devletin ve kamuoyunun bilgilendirilmesi: Havai fişek ve kutlamada kullanılan aşırı ses çıkartan aletlerin yasaklanması, havai fişek yerine dron ile ışık oyunları kullanımının yaygınlaştırılması konusuna dikkat çekilmelidir.
