Eğitim-Bir-Sen: "2026 YKS ilk ve ek yerleştirme sonuçları, yükseköğretimde kontenjan politikasının yeni bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini göstermektedir"

Eğitimciler Birliği Sendikası (Eğitim Bir-Sen) tarafından 2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı'na (YKS) ilişkin yapılan değerlendirmede, "2026 YKS ilk ve ek yerleştirme sonuçları, yükseköğretimde kontenjan politikasının yeni bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini göstermektedir" dedi.

Eğitim-Bir-Sen, 2026 Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) ilk yerleştirme sonuçlarını değerlendirdi.

Sendika tarafından yapılan yazılı açıklamada, devlet üniversitelerinde örgün kontenjanların yaklaşık yüzde 99'unun dolmasına rağmen kayıt yaptırmayan adaylar nedeniyle 30 binin üzerinde kontenjanın yeniden boş kaldığına dikkati çekildi. Açıklamada, vakıf üniversiteleri ve açık öğretim programlarıyla birlikte ek yerleştirmeye ayrılan toplam kontenjanın 110 bine ulaştığını belirtilerek, yükseköğretimde kontenjan planlamasının yalnızca doluluk oranlarına göre değil, öğrenci talebi, kayıt davranışı, istihdam imkan ve üniversitelerin gerçek kapasitesi dikkate alınarak yapılması gerektiğini bildirildi.

Eğitim-Bir-Sen tarafından yapılan değerlendirmede, 2026 YKS'ye yaklaşık 2 milyon 426 bin adayın başvurduğu, devlet üniversitelerindeki örgün programların kontenjanlarının yaklaşık yüzde 99'unun dolduğu, örgün lisans programlarında ise yalnızca 2 bin 255 kontenjanın boş kaldığı belirtildi.

Vakıf yükseköğretim kurumlarında ise genel kontenjanların yaklaşık yüzde 80'inin dolduğu, 35 bin 706 kontenjanın ilk yerleştirmede boş kaldığı ifade edildi. Ayrıca 17 Eylül'de açıklanan ek yerleştirme kontenjanlarında ön lisans düzeyinde yaklaşık 62 bin, lisans düzeyinde ise yaklaşık 48 bin olmak üzere toplam 110 bin kontenjan bulunduğuna da dikkati çekildi.

Devlet üniversitelerinin kontenjanları üç yılda yüzde 36 azaldı

Değerlendirmede, devlet üniversitelerindeki kontenjan sayısının 2023'e göre açık öğretim hariç yaklaşık 264 bin azalarak 730 bin seviyesine gerilediği ve son üç yılda toplam kontenjanlarda yaklaşık yüzde 36'lık düşüş yaşandığı belirtildi.

Bu azalmanın nedenleri arasında ikinci öğretim programlarının 2024'ten itibaren kapatılması, ilk yerleştirmede dolmasına rağmen kayıt yaptırılmayan kontenjanların bulunması ve bazı programların mezuniyet sonrası istihdamla bağının zayıflaması gösterildi.

Eğitim-Bir-Sen, kontenjanların azaltılmasının tek başına arz-talep dengesinin sağlandığı anlamına gelmediğini belirterek, asıl değerlendirilmesi gereken hususun yerleşen adayların ne kadarının kayıt yaptırdığı ve hangi programlarda kayıt davranışının zayıfladığı olduğunu vurguladı.

"Kontenjanlar doluyor ancak adaylar kayıt yaptırmıyor"

Sendikanın değerlendirmesinde, ilk yerleştirmede büyük ölçüde dolan devlet üniversitesi kontenjanlarının kayıt sürecinin ardından önemli ölçüde yeniden boşalmasının 2026 YKS'nin dikkat çeken sonuçlarından biri olduğu ifade edildi. Açık öğretim hariç yalnızca devlet üniversitelerinde ek yerleştirme için yaklaşık 22 bin 500 ön lisans ve 10 bin lisans kontenjanı ayrıldığı belirtilerek, ilk yerleştirmede devlet üniversitelerine yerleşmesine rağmen kayıt yaptırmayan aday sayısının 30 binin üzerinde olduğu kaydedildi.

Kontenjan planlaması ihtiyaç analizine göre yapılmalı

Eğitim-Bir-Sen, yükseköğretimde kontenjan planlamasının temel amacının yalnızca mevcut üniversite kapasitesini doldurmak olmaması gerektiğini belirtti. Kontenjanların belirlenmesinde ulusal ve yerel iş gücü piyasasının ihtiyaçları, öğrencilerin tercih eğilimleri, üniversitelerin akademik ve fiziki kapasiteleri, öğretim elemanı sayısı, derslik ve laboratuvar imkanları ile ulaşım, barınma ve beslenme şartlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.

Değerlendirmede, "2026 YKS sonuçlarının verdiği temel mesaj yalnızca devlet üniversitelerinde kontenjanların büyük ölçüde dolmuş olması değildir. Asıl mesele, yerleşen adayların önemli bir bölümünün neden kayıt yaptırmadığı ve bazı programların neden sürdürülebilir öğrenci talebi oluşturamadığıdır" ifadelerine yer verildi.

Açıklamada, yerleştirmelere ilişkin şu ifadelere yer verildi:

"2026 YKS ilk ve ek yerleştirme sonuçları, yükseköğretimde kontenjan politikasının yeni bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini göstermektedir. Son üç yılda kontenjanların önemli ölçüde azaltılması ve devlet üniversitelerinde yüksek doluluk oranlarına ulaşılması önemli olmakla birlikte, kayıt yaptırmayan adaylar nedeniyle ek yerleştirmede yeniden on binlerce kontenjanın ortaya çıkması, planlamanın hâlâ geliştirilmesi gereken yönleri bulunduğuna işaret etmektedir."

Öte yandan mezuniyet sonrası istihdam imkanları zayıflayan veya ihtiyaçtan fazla mezun veren programların kontenjanlarının aynı şekilde sürdürülmesinin öğrenciler, üniversiteler ve kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından sorun oluşturduğunu bildirdi.

Eğitim-Bir-Sen, yükseköğretimde kontenjanların öğrencilerin gerçek tercihleri, programların istihdam kapasitesi, bölgesel ihtiyaçlar, üniversitelerin akademik ve fiziki imkanları ve ülkenin insan kaynağı planlaması esas alınarak belirlenmesi gerektiğini bildirdi.