Uzman Dr. Demir: "CRP, vücuttaki iltihabi durumun şiddeti hakkında bize fikir verir"

Diyarbakır Memorial Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümünden Uzm. Dr. Yakup Demir, CRP'nin vücuttaki iltihabi durumun şiddeti hakkında fikir verdiğini belirterek, "Bu nedenle yükselmenin derecesi, hastalığın veya altta yatan durumun ciddiyeti hakkında yardımcı olabilir" dedi.

Diyarbakır Memorial Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü'nden Uzm. Dr. Yakup Demir, kanda enfeksiyon varlığının, mikroorganizmaların (bakteri, virüs, mantar) kana karışması olduğunu açıkladı. Tıpta bu duruma sepsis (kan zehirlenmesi) denilmekte olup, hayati tehdit eden bir durumun başlangıcı olabileceğine dikkat çeken Dr. Demir, "Ancak her enfeksiyon kanda olmaz, çoğu enfeksiyon, hastalık oluşturan yerle sınırlı kalır. Örneğin üst solunum yolu enfeksiyonları, boğaz veya burunla sınırlı kalırken, alt solunum yolları enfeksiyonları soluk borusu ve akciğeri etkilemektedir. Kısacası vücutta enfeksiyon varlığı her zaman kanda enfeksiyon varlığı anlamına gelmemektedir" diye konuştu.

CRP (C-reaktif protein), vücutta iltihap olduğunda üretilen bir protein olduğunu açıklayan Dr. Demir, "Karaciğer tarafından üretilen bu protein, iltihap yani yangı durumlarında salınır. Yani CRP yüksekliği vücutta bir çeşit alarm sistemi gibi görülebilir. Vücutta ters giden bir durumu bildiren bir alarm sistemi olarak düşünülebilir. CRP yüksekliği sanılanın aksine pek çok durumda yükselebilmektedir. Romatizmal hastalıklar, travma, ameliyat sonrası, bazı kanserler enfeksiyon dışı CRP'yi en çok yükselten sebepler arasındadır. Yani CRP yüksekliği her zaman enfeksiyonu göstermezken, CRP değerinin normal olması da kişide bir enfeksiyonun olmadığını göstermez" şeklinde konuştu.

CRP'nin, vücuttaki iltihabi durumun şiddeti hakkında fikir verdiğini aktaran, "Bu nedenle yükselmenin derecesi, hastalığın veya altta yatan durumun ciddiyeti hakkında yardımcı olabilir. Ancak tek başına bir anlam ifade etmez. Diğer laboratuvar tetkikleri, eşlik eden şikâyetler ve altta yatan durumla doğrudan ilişkilidir. Yine değerin çok yüksek olması durumun çok ciddi olduğunu ifade etmeyebilir, ya da hafif yükselmesi sorunun basit olduğunu tek başına göstermez. Antibiyotikler bakterilerin neden olduğu enfeksiyonlarda etkili olup, virüslerin sebep olduğu enfeksiyonlarda fayda yerine zarar vermektedir. Yukarıda belirtildiği gibi CRP yüksekliği her zaman enfeksiyonu göstermediği için dikkatli kullanılması önemlidir. Antibiyotikler ancak doktor kontrolünde ve CRP yüksekliğinin sebebinin bakteri olduğu durumlarda kullanılmalıdır" dedi.

Gereksiz antibiyotik kullanımının kişide pek çok yan etkiye yol açmakta olup bakterilerde dirence sebep verebileceğine dikkat çeken Dr. Demir, "Bu da ileride oluşabilecek ciddi bakteriyel hastalıklarda tedavi başarısızlığına yol açabilir. Tek başına yüksek CRP hastaneye yatış için yeterli değildir. Kişinin hayati bulguları dediğimiz, ateş, tansiyon, oksijen değeri, nabız değerleri iyi olan hastalarda, mevcut durum da iyiyse, yatış gerekmeyebilir. Hekim tanı sürecini poliklinik üzerinden gerçekleştirebilir, tedaviyi de ayaktan takip ile sürdürebilir. Ancak hayati bulguların bozulduğu, kişinin yeme-içme durumunun bozulduğu ve sosyal hayatının ciddi etkilendiği durumlarda hastane yatışı gerekebilir. Yine yaşlı bireylerde veya bağışıklığın bozulabildiği kronik hastalıklarda CRP yüksek olmasa bile yatış ihtiyacı doğabilir" diye konuştu.

CRP'nin, vücutta iltihap başladığında hızla yükselen ve süreç kontrol altına alındığında yine hızla düşebilen bir kan değeri olduğunu kaydeden Dr. Demir, konuşmasını şöyle tamamladı:

"Vücutta iltihap başladıktan 6-8 saat içinde yükselmeye başlayıp 24-48 saat içinde en yüksek seviyeye ulaşır. CRP değerini yükselten sebep ortadan kalktıktan genellikle birkaç gün içinde normale dönmeye başlar. CRP değerinin uzun süre yüksek kalması durumunda altta yatan sorunun devam ettiğini gösterir. Örneğin ileri dönem kanser hastalarında tam iyileşme mümkün olamıyorsa CRP hayat boyu yüksek kalabilmektedir. Burada önemli olan, altta yatan sebebi ortaya çıkarıp, sorunun çözümüne odaklanmaktır. Hiçbir laboratuvar tetkiki tek başına bir anlam ifade etmez. CRP yüksekliği de tek başına anlam ifade etmez. CRP yüksekliği olan kişinin şikâyetleri, klinik durumu, altta yatan hastalıkları, diğer laboratuvar tetkikleri ve gerektiğinde ultrasonografi, Tomografi veya MR gibi görüntüleme yöntemleriyle birlikte değerlendirilmesi önemlidir. Her hastanın değerlendirilmesi kişisel olmalıdır. Unutulmamalıdır ki, 'hastalık yoktur, hasta vardır' prensibiyle değerlendirilme yapılıp, tanı ve tedavi yaklaşımları bu prensibe göre olmalıdır. Kan tahlillerindeki her değer hekim için bir ipucudur. Hiçbir değer tek başına yeterli değildir. Hekim CRP'yi de diğer tetkikler gibi bir ipucu gibi kullanarak tanıya ulaşıp en uygun tedaviyi vermektedir."