Ev hanımlarına emeklilik bir süredir çoğu kişi tarafından merakla bekleniyordu. Dışarıdan sigorta primi yatırarak ev hanımlarının emekli olması mümkün olurken ancak bu primler çok yüksek oranda ve ödemesi bir çok vatandaşı maddiyat açısından zorluyordu. Bugün TBMM’ye getirilen tasarı ise ev hanımlarının da sigortalı sayılması ve emekli edilmesi için önemli maddeler içeriyor.
SGK’DAN SAYILMALARI İSTENDİ
TBMM'ye kanun teklifinde ev hanımlarının emekli olmak için SGK’dan sayılması ve giderlerin bütçeden karşılanması istendi. Kanun teklifi İzmir Milletvekili Serpil Kemalbay Pekgözegü tarafından sunuldu. SGK’ya katılması istenen kadınların 25 yılı doldurduğunda da emekli olması teklif içinde yer aldı.
İşte teklifin metni;
sağlayıncaya kadar; tüm ev kadınlarının sigortalanması ve emeklilik hakkına kavuşması sosyal devlet anlayışının bir gereği olarak sağlanmalıdır. Bu noktada gösterilecek çaba kadın yoksulluğunu yenmeye katkı sunmak kadar, toplumsal cinsiyet rollerini sorgularnayı, pandemiye karşı kadınları korumayı, kadın emeğinin gayrisafı milli hasıladaki görünmeyen payından kadınlarm bir nebze olsun dönmesini sağlamayı, toplumun, erkeğin, devletin kadınlara olan borcunun ödenmesine de bir yerden başlamak anlamına gelecektir.
BAZI KANUNLARDA DEĞIŞIKLIK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLIFI
MADDE 1 - 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 3. Maddesine aşağıdaki bent eklenmiştir. "32. Hane içi ücretsiz çalışan: Hane içerisindeki ücretlendirilmemiş aile içi iş yükününün sorumluluğunu üstlenerek; ev ve aile ilişkileri ile evin yönetimi ve düzenlenmesi mesleğini sürekli olarak yapan kişidir."
MADDE 2- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 4. Maddesinin 3. fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Birinci filcranın (b) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler; 10/7/1953 tarihli ve 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörler, bu Kanun kapsamında sigortalı sayılmayı gerektirecek bir çalışması bulunmayan ve sosyal güvenlik primleri Hazinenin Sosyal Güvenlik Kurumlarına aktaracağı yardımlar tertibinden karşılanan hane içi ücretsiz çalışanlar hakkında da uygulanır. Hane içi ücretsiz çalışanlara ilişkin giderler ayrıca genel bütçeden karşılanır."
MADDE 3- 5510 Sayılı Kanunun 7 inci Maddesinin birinci fikrasmın (b) bendine aşağıdaki paragraf eklenmiştir. " Hane içi ücretsiz çalışanlar için başvurdukları tarihi takip eden aybaşından itibaren," MADDE 4- 5510 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fikrasının (b) bendine aşağıdaki alt bent eklenmiştir. "12) Hane içi ücretsiz çalışanlar için bu niteliklerini kaybettikleri ay sonundan,"
MADDE 5- 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin ikinci fıkrasmın ikinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi ise tescil işlemi taraflardan herhangi birinin tercihi yönünde yapılır."
MADDE 6- Bu Kanun yayımını takip eden aybaşında yürürlüğe girer. MADDE 7- Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
GENEL GEREKÇE Cinsiyetçi iş bölümüne bağlı olarak 'ev lcaduılannuıs sayısı her geçen gün artmaktadır. Araştırmalar kadınların % 49'ımun ücretsiz ev işçisi olduğunu, sadece 2019 yılında 500 bin kadının ev içi hizmetler nedeniyle ücretli çalıştığı işlerinden ayrılmak zorunda kaldıklarını göstermektedir. Covid-19 pandemisi de pek çok kadının ekonomik özerkliklerini kaybetmesine, aileye veya erkeklere bağımlı olmasına ve yoksullaşmasına neden olmuştur. Kadınlara verilen ücretlerin düşüldüğü, işlerin eğreti olması, kamusal kreş ve bakım hizmetlerine erişemeyişi kadınları ev içi rolleri kabul etmeye itmekte; çocuklara, bakıma muhtaç yaşlı, hasta, engelli bireylere bakmaya mecbur lulmalctadır. Kadınlar evi çekip çevirirken bütün ailenin yükünü sırtlanmakta, temizlikten, yemek yapmaya, çocukların eğitiminden, alışverişe, bakım hizmetine her gün yeniden üretim işlerinin bütün aşamalanm yerine getimıektedirler. Kadınların görünmeyen emeği üzerine kurulan bu düzen, erkek egemen anlayışla şekillenen kadının ev içi rollerini de pekiştirmektedir. Ev içi şiddet de yine ev kadınlarının karşı karşıya bulunduğu en ciddi risklerdendir. Türkiye'de her gün en az bir kadın erkek şiddeti ile yaşamını yitirmektedir. Bunların önemli bir bölümü eş ya da birinci derece akrabalarından yani ev içi şiddetten kaynaklanmaktadır. Olağan koşullarda dahi kadınlar için &şansı kadar tehlikeli olan evlerde Covid-19 pandemisi sürecinde özellikle de karantina döneminde evde kalan kadınlara yönelik erkek şiddetinin ciddi oranda artması, evdeki gündelik işlerin ve bakım hizmetlerinin artan yükü kadının emek sömürüsünün yeniden gündeme gelmesine neden olmuştur. `Ev kadınlarının" emeklerinin bir karşılığı olmadığı gibi, sosyal güvenlik hakları ya yoktur ya da 'kocaya veya babaya bağımlı' olarak bulunmaktadır. Eşi işsiz ya da güvencesiz ev kadınının da sosyal güvenlik hakları bulunmamaktadır. Önemli bir üretim alanı olan evlerde ev kazaları adı altında görünmez kılınan çalışmaya bağlı kazalar ve hastalıklar yaşanmaktadır. Türkiye'de iş yasasına göre haftada çalışma süresi 45 saattir. Kadınların ev içi mesaisinin uzunluğuyla luyasladığımızda kadınların ne kadar fazla karşılıksız emek harcadığını görebiliriz. Türkiye'de bir araştırmaya göre ev kadınların yaklaşık 69.2'si ev işlerini bir yardımcı olmadan tek başına yapmaktadır. Ingiltere'de bir sigorta şirketinin yapmış olduğu araştırmada; kadınların ev işleri ve çocuk bakımı için haftada ortalama 74 saat vakit harcadıklaruu göstermiştir. Bir ev içerisinde yapılan temel işler, yemek, temizlik, ütü, çocuk bakımı gibi işler profesyonel istihdam alanında ayrı ayrı adlandırılan iş kollandır. Hane içinde yapılan işler sayısız işkolunda yapılan işlere bedeldir. Evdeki üretimin piyasa karşıhğı, çamaşırhane, çocuk yuvası, huzur evi, kuru temizleme, lokanta, sağlık merkezi ve daha pek çok sektörde üretilmektedir. Bakım hizmetlerinin kamusal alanda ve yurttaşlara bir hak olarak sunulmarnası sebebiyle engelli, hasta ve yaşh bakıma muhtaç kişilere de evde kadınların bakması bir zorunluluk haline gelmiştir. Sosyal devlet ilkesi gereği bakıma muhtaç kişilere karşı asıl olarak devlet yükümlülüklerini üstlenmelidir. Kreş, bakıma muhtaç kişiler için rehabilitasyon merkezleri, çamaşırhaneler vb. ev içi işleri kamusallaştıracak politikalar hayata geçirilmelidir. Bu sebeple ülke genelindeki yoksulluğu aşmak, kadınların görünmeyen emeğini aörmek ve tanımak için, kadınların toplumsal, siyasal ve ekonomik hayata eşit katılımını
SGK’DAN SAYILMALARI İSTENDİ
TBMM'ye kanun teklifinde ev hanımlarının emekli olmak için SGK’dan sayılması ve giderlerin bütçeden karşılanması istendi. Kanun teklifi İzmir Milletvekili Serpil Kemalbay Pekgözegü tarafından sunuldu. SGK’ya katılması istenen kadınların 25 yılı doldurduğunda da emekli olması teklif içinde yer aldı.
İşte teklifin metni;
sağlayıncaya kadar; tüm ev kadınlarının sigortalanması ve emeklilik hakkına kavuşması sosyal devlet anlayışının bir gereği olarak sağlanmalıdır. Bu noktada gösterilecek çaba kadın yoksulluğunu yenmeye katkı sunmak kadar, toplumsal cinsiyet rollerini sorgularnayı, pandemiye karşı kadınları korumayı, kadın emeğinin gayrisafı milli hasıladaki görünmeyen payından kadınlarm bir nebze olsun dönmesini sağlamayı, toplumun, erkeğin, devletin kadınlara olan borcunun ödenmesine de bir yerden başlamak anlamına gelecektir.
BAZI KANUNLARDA DEĞIŞIKLIK YAPILMASI HAKKINDA KANUN TEKLIFI
MADDE 1 - 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 3. Maddesine aşağıdaki bent eklenmiştir. "32. Hane içi ücretsiz çalışan: Hane içerisindeki ücretlendirilmemiş aile içi iş yükününün sorumluluğunu üstlenerek; ev ve aile ilişkileri ile evin yönetimi ve düzenlenmesi mesleğini sürekli olarak yapan kişidir."
MADDE 2- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunun 4. Maddesinin 3. fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Birinci filcranın (b) bendi gereği sigortalı sayılanlara ilişkin hükümler; 10/7/1953 tarihli ve 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanuna tabi jokey ve antrenörler, bu Kanun kapsamında sigortalı sayılmayı gerektirecek bir çalışması bulunmayan ve sosyal güvenlik primleri Hazinenin Sosyal Güvenlik Kurumlarına aktaracağı yardımlar tertibinden karşılanan hane içi ücretsiz çalışanlar hakkında da uygulanır. Hane içi ücretsiz çalışanlara ilişkin giderler ayrıca genel bütçeden karşılanır."
MADDE 3- 5510 Sayılı Kanunun 7 inci Maddesinin birinci fikrasmın (b) bendine aşağıdaki paragraf eklenmiştir. " Hane içi ücretsiz çalışanlar için başvurdukları tarihi takip eden aybaşından itibaren," MADDE 4- 5510 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinin birinci fikrasının (b) bendine aşağıdaki alt bent eklenmiştir. "12) Hane içi ücretsiz çalışanlar için bu niteliklerini kaybettikleri ay sonundan,"
MADDE 5- 5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin ikinci fıkrasmın ikinci cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. "Genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi ise tescil işlemi taraflardan herhangi birinin tercihi yönünde yapılır."
MADDE 6- Bu Kanun yayımını takip eden aybaşında yürürlüğe girer. MADDE 7- Bu Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütür.
GENEL GEREKÇE Cinsiyetçi iş bölümüne bağlı olarak 'ev lcaduılannuıs sayısı her geçen gün artmaktadır. Araştırmalar kadınların % 49'ımun ücretsiz ev işçisi olduğunu, sadece 2019 yılında 500 bin kadının ev içi hizmetler nedeniyle ücretli çalıştığı işlerinden ayrılmak zorunda kaldıklarını göstermektedir. Covid-19 pandemisi de pek çok kadının ekonomik özerkliklerini kaybetmesine, aileye veya erkeklere bağımlı olmasına ve yoksullaşmasına neden olmuştur. Kadınlara verilen ücretlerin düşüldüğü, işlerin eğreti olması, kamusal kreş ve bakım hizmetlerine erişemeyişi kadınları ev içi rolleri kabul etmeye itmekte; çocuklara, bakıma muhtaç yaşlı, hasta, engelli bireylere bakmaya mecbur lulmalctadır. Kadınlar evi çekip çevirirken bütün ailenin yükünü sırtlanmakta, temizlikten, yemek yapmaya, çocukların eğitiminden, alışverişe, bakım hizmetine her gün yeniden üretim işlerinin bütün aşamalanm yerine getimıektedirler. Kadınların görünmeyen emeği üzerine kurulan bu düzen, erkek egemen anlayışla şekillenen kadının ev içi rollerini de pekiştirmektedir. Ev içi şiddet de yine ev kadınlarının karşı karşıya bulunduğu en ciddi risklerdendir. Türkiye'de her gün en az bir kadın erkek şiddeti ile yaşamını yitirmektedir. Bunların önemli bir bölümü eş ya da birinci derece akrabalarından yani ev içi şiddetten kaynaklanmaktadır. Olağan koşullarda dahi kadınlar için &şansı kadar tehlikeli olan evlerde Covid-19 pandemisi sürecinde özellikle de karantina döneminde evde kalan kadınlara yönelik erkek şiddetinin ciddi oranda artması, evdeki gündelik işlerin ve bakım hizmetlerinin artan yükü kadının emek sömürüsünün yeniden gündeme gelmesine neden olmuştur. `Ev kadınlarının" emeklerinin bir karşılığı olmadığı gibi, sosyal güvenlik hakları ya yoktur ya da 'kocaya veya babaya bağımlı' olarak bulunmaktadır. Eşi işsiz ya da güvencesiz ev kadınının da sosyal güvenlik hakları bulunmamaktadır. Önemli bir üretim alanı olan evlerde ev kazaları adı altında görünmez kılınan çalışmaya bağlı kazalar ve hastalıklar yaşanmaktadır. Türkiye'de iş yasasına göre haftada çalışma süresi 45 saattir. Kadınların ev içi mesaisinin uzunluğuyla luyasladığımızda kadınların ne kadar fazla karşılıksız emek harcadığını görebiliriz. Türkiye'de bir araştırmaya göre ev kadınların yaklaşık 69.2'si ev işlerini bir yardımcı olmadan tek başına yapmaktadır. Ingiltere'de bir sigorta şirketinin yapmış olduğu araştırmada; kadınların ev işleri ve çocuk bakımı için haftada ortalama 74 saat vakit harcadıklaruu göstermiştir. Bir ev içerisinde yapılan temel işler, yemek, temizlik, ütü, çocuk bakımı gibi işler profesyonel istihdam alanında ayrı ayrı adlandırılan iş kollandır. Hane içinde yapılan işler sayısız işkolunda yapılan işlere bedeldir. Evdeki üretimin piyasa karşıhğı, çamaşırhane, çocuk yuvası, huzur evi, kuru temizleme, lokanta, sağlık merkezi ve daha pek çok sektörde üretilmektedir. Bakım hizmetlerinin kamusal alanda ve yurttaşlara bir hak olarak sunulmarnası sebebiyle engelli, hasta ve yaşh bakıma muhtaç kişilere de evde kadınların bakması bir zorunluluk haline gelmiştir. Sosyal devlet ilkesi gereği bakıma muhtaç kişilere karşı asıl olarak devlet yükümlülüklerini üstlenmelidir. Kreş, bakıma muhtaç kişiler için rehabilitasyon merkezleri, çamaşırhaneler vb. ev içi işleri kamusallaştıracak politikalar hayata geçirilmelidir. Bu sebeple ülke genelindeki yoksulluğu aşmak, kadınların görünmeyen emeğini aörmek ve tanımak için, kadınların toplumsal, siyasal ve ekonomik hayata eşit katılımını
