Dünya küresel yolsuzluk sorunuyla savaşıyor

Her yıl dünya genelinde 1 trilyon ABD dolarının üzerinde rüşvet ödeniyor; bu da yolsuzluk yapanları zenginleştirirken, gelecek nesilleri de geleceklerinden mahrum bırakıyor.

Yolsuzluk, yoksulluğa neden olan, kalkınmayı engelleyen ve yatırımları uzaklaştıran küresel bir olgudur. Ayrıca, kamu yararına çalışması gereken yargı ve siyasi sistemleri de zayıflatır. Hukukun üstünlüğü zayıfladıkça ve halkın sesi duyulmadıkça, vatandaşların hükümet yetkililerine ve ulusal kurumlara olan güveninin azalması şaşırtıcı değildir.

Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) Yolsuzlukla Mücadele Birimi Başkanı Stuart Gilman, "Yolsuz toplumlar vatandaşlarını destekleyemezler," diyor. "Çocuklarını sadece yiyecekten değil, eğitimden ve sağlık hizmetlerinden de mahrum bırakırlar. Süregelen birer kabusturlar."

Bu bela nerede görülürse görülsün, kamu görevlilerini, işletme yöneticilerini ve özel vatandaşları kapsar; bunlar kamu fonlarının zimmete geçirilmesi, nüfuz ticareti ve rüşvet gibi yasadışı eylemlere karışırlar. Skandal örnekler arasında, ulusal hazineden milyarlarca dolar çalan kamu görevlileri ve karlı kamu sözleşmeleri elde etmek için yüklü miktarda rüşvet ödeyen çokuluslu şirketler yer almaktadır.

Küçük çaplı yolsuzluklar manşetlere çıkmasa da, maliyeti büyük ölçekli yolsuzluğun maliyetinden tartışmasız daha yüksektir. Bay Gilman, "Bu, kuruşlar, sentler, eurolar, tek tek banknotlar halinde olur, ancak on binlerce kez tekrar tekrar yaşanır" diyor.

Birçok insan eğitim ve uygun sağlık hizmeti almak, idari işlemleri hızlandırmak veya para cezası ödemekten kaçınmak için nakit veya hediye şeklinde rüşvet veriyor. Ancak onların sadece işleri halletmenin bir yolu olarak gördükleri şey aslında bir suçtur. Yolsuzluk ise insan kaçakçılığını, organize suçu ve terörizmi kolaylaştırır.

İyi haber şu ki, görev ne kadar zorlu görünse de yolsuzluk durdurulabilir. Birleşmiş Milletler Yolsuzlukla Mücadele Sözleşmesi, bunu yapmak için küresel bir yasal çerçeve sağlıyor. 14 Aralık 2005'te yürürlüğe giren bu uluslararası belge, 37 ülke tarafından onaylanmış ve 137 ülke tarafından imzalanmıştır. Bay Gilman'ın açıkladığı gibi, "Sözleşme, dünyanın dört bir yanından en iyi uygulamaları alıyor ve onu onaylayan ülkeleri bu standartlara göre sorumlu tutmaya başlıyor."

Bu Sözleşmeye taraf devletlerin, yolsuzlukla mücadele konusunda önleme, soruşturma, varlıkların geri kazanılması ve suçluların yargılanması da dahil olmak üzere her alanda birbirleriyle işbirliği yapmaları beklenmektedir. Ayrıca, özel ve kamu sektörlerinde harekete geçmeleri ve bu alanda sivil toplumun çalışmalarını desteklemeleri gerekmektedir.

Hem sivil toplum hem de özel sektör, yolsuzluğa karşı mücadelede hükümetlere katılmalıdır. Sivil toplum örgütlerinin (STK'lar) kamuoyunu bilinçlendirerek, etkili reformların getirilmesi için lobi yaparak ve mali ve siyasi liderlerin yanlışlarını ortaya çıkararak fark yaratabileceğine şüphe yok.

Dünyanın dört bir yanındaki cesur bireylerin ve kuruluşların raporları, ilgili kişilerin istifasına, yargılanmasına veya mahkum edilmesine yol açmıştır. Özel sektör de kendi bünyesindeki yolsuzluğu engellemek için adımlar atmalıdır. Bazı ulusal ve çokuluslu şirketler, kurumsal şeffaflığı ve dürüstlüğü artırmak için girişimlerde bulunmuştur. Örneğin, Birleşmiş Milletler Küresel İlkeler Sözleşmesi, insan hakları, çalışma, çevre koruma ve yolsuzlukla mücadele ilkelerini savunmak için 2.000'den fazla özel şirketi, Birleşmiş Milletler kuruluşunu ve işçi ve sivil toplum örgütünü bir araya getirmektedir.

Bağımsız veya birlikte çalışan hükümetler, özel sektör ve sivil toplum, yolsuzluğu durdurma çabalarında önemli bir rol oynayabilir. Bireyler de, toplumları ve ülkeleri üzerinde yıkıcı etkileri olabilecek suç faaliyetlerine katılmayı reddederek bu küresel soruna karşı koymaya yardımcı olabilirler.